Szczepienie kota. Fakty, mity i dlaczego należy?

Jak każde medyczne działanie, czy to prewencyjne, czy lecznicze, szczepienie kota (a także innych zwierząt i ludzi) owiane jest wieloma mitami. Niedoświadczeni właściciele często nie wiedzą, na co powinni szczepić swoje koty, co jest dla nich obowiązkowe, co nie, a także kiedy wypada odpowiednia pora na szczepienie. Chcielibyśmy dziś odpowiedzieć na kilka najważniejszych pytań, a także rozwiać największe mity, związane ze szczepieniami.

Szczepienie – czym jest i jak działa?

Szczepienie polega na podaniu specjalnie spreparowanych, nieaktywnych bakterii lub wirusów do organizmu, co powoduje pobudzenie układu odpornościowego do działania. Układ odpornościowy „uczy się” w ten sposób rozpoznawać czynniki powodujące infekcję, a także wytwarza przeciwciała i inne komórki, których zadaniem jest eliminacja czynnika zagrożenia.

Dzięki takiemu działaniu, po zwalczeniu nieaktywnych mikroorganizmów chorobotwórczych, w organizmie wytwarza się odporność na ich działanie. W efekcie w przyszłości, po zetknięciu się z aktywnym wirusem lub bakterią, organizm może błyskawicznie uruchomić swój układ odpornościowy i skutecznie je zwalczyć, zanim wywołają one chorobę. [1]

Czy szczepienie kota zawsze działa?

Należy jednak pamiętać, że choć szczepienie jest skutecznym sposobem walki z chorobami, nigdy nie daje 100% pewności, że kot nie zachoruje na daną chorobę. [1] Poziom wykształconej odporności może zależeć między innymi od indywidualnych cech zwierzęcia. Może ulegać także zmianom w trakcie całego życia, w zależności od aktualnego stanu zdrowia kota i chorób współtowarzyszących. Dlatego warto ograniczyć potencjalne ryzyko zachorowania poprzez zmniejszenie kontaktu z patogenami nawet u zwierząt zaszczepionych.

Szczepienie kota – konieczne czy opcjonalne?

Ze względu na to, iż szczepienia kota, psa czy człowieka zawsze wywołuje ogromne dyskusje wśród lekarzy i naukowców, American Association of Feline Practitioners na podstawie przeprowadzonych badań wydało zalecenia, odnoszące się do szczepienia kotów, dzieląc je na obowiązkowe (konieczne) i nieobowiązkowe (opcjonalne). [1, 2]

Obowiązkowe (konieczne) szczepienie kota

Wśród obowiązkowych szczepień dla kota znalazły się te, które muszą zostać wykonane niezależnie od tego, jaki będzie tryb życia kota. Wśród nich znajdują się najpoważniejsze choroby, na które mogą zachorować koty i które potencjalnie mogą wywołać śmierć zwierzęcia. Znajdują się wśród nich:

  1. panleukopenia – inaczej zakaźne zapalenie jelit, koci tyfus. Powoduje biegunkę, wymioty i gorączkę. Najbardziej narażone są kocięta, wśród których 90% chorych umiera. [1, 3] Powinny zostać zaszczepione kocięta mające min. 6 tygodni, a szczepionkę należy powtórzyć. [2]
  2. koci katar – wywołują go dwa rodzaje wirusa: kaliciwirus oraz herpeswirus. Objawia się zapaleniem dróg oddechowych, wyciekiem wydzieliny z nosa i oczu, kaszlem oraz obfitym ślinieniem. Może występować owrzodzenie jamy ustnej, brak apetytu i szybka utrata wagi. [1, 2] Najbardziej narażone na infekcję są kocięta, a 50% z nich może stracić życie. [1] Szczepienie wykonywane jest w tym samym cyklu, co panleukopenia. [2]

W wielu krajach trzecim obowiązkowym szczepieniem jest wścieklizna. [2] W Polsce szczepienie kota przeciwko wściekliźnie nie jest nakazane ustawowo. W przypadku zwierząt wychodzących jest jednak zalecane. [4]

Nieobowiązkowe (opcjonalne) szczepienie kota

Nieobowiązkowe szczepienie kota to każde szczepienie, które nie podlega prawnym ustaleniom. Zależy ono jedynie od decyzji właściciela, która powinna być uzależniona od poziomu narażenia zwierzęcia na czynniki chorobotwórcze. Ważną kwestią są także potencjalne skutki uboczne, występujące w razie szczepienia, jego mała skuteczność lub niewielka ilość badań, dotyczących danej szczepionki.

Jak już wspominaliśmy w poście o szczepionce przeciwko FeLV, nie jest ona obowiązkowa. American Association of Feline Practitioners oceniło ją jednak jako wysoce rekomendowaną dla wszystkich kociąt i dla dorosłych kotów wychodzących. [2]

Wśród kolejnych szczepień nieobowiązkowych znalazła się szczepionka przeciwko FIV, która ograniczona została jedynie do kotów o wysokim poziomie narażenia na ten patogen. [2]

Kolejnymi nieobowiązkowymi, a w większości przypadków również nie polecanymi szczepieniami są te przeciwko FIP, chlamydiozie kotów, bordatella bronchiseptica czy giardia. [2]

Mój kot jest niewychodzący – czy i tak mam go zaszczepić?

Nawet w przypadku kotów niewychodzacych, panel obowiązkowych szczepień powinien zostać wykonany w odpowiednim czasie, tj. w wieku kilku tygodni. Zastanawiasz się, dlaczego warto, skoro nie zamierzasz wypuszczać go na zewnątrz, a zatem powinien mieć ograniczony dostęp do patogenów? Już odpowiadamy.

Kot może uciec

Pilnujemy naszej Kiciuni, aby nie wychodziła nawet na korytarz, a co dopiero na dwór. Rozumiemy, że i ty będziesz pilnował swojego kota, aby przypadkiem nie uciekł. Niestety, nawet przy najlepszych chęciach, może się to jednak zdarzyć. Wystarczy chwila nieuwagi, nieostrożny gość w domu, a kot może znaleźć się na zewnątrz. Wówczas ryzyko jego zakażenia drastycznie wzrośnie.

Sam możesz przynieść bakterie i wirusy do domu

Niektóre drobnoustroje przeżywają długi czas w środowisku. Wystarczy, że dostaną się na twoje ubranie czy buty, a kot je poliże, aby mógł się zarazić. Jest to szczególnie możliwe, jeśli aktualnie jego układ odporności jest osłabiony.

Goście ze zwierzętami? A może ty pojedziesz gdzieś z kotem?

Niezależnie od tego, czy to ty wybierzesz się ze swoim kotem w gości, czy to oni przyjadą do ciebie, zawsze zwiększa się w ten sposób ryzyko przeniesienia nowych chorób. Albo przebywania w miejscu, w którym ich patogeny już po prostu istnieją. Każdy z tych przypadków to jednak czynnik ryzyka, który niezaszczepionego kota może narazić na chorobę.

Skrajnym przypadkiem jest oczywiście pozostawienie kota w hotelu dla zwierząt. Nie polecamy tego rozwiązania (naszej Kiciuniu byśmy nie zostawili), ale jeśli nie możesz inaczej, pamiętaj, że to jest prawdziwe siedlisko wirusów i bakterii. Nigdy nie masz 100% pewności, czy inne koty w takim miejscu są zdrowe.

Dzikie zwierzę może wbiec do twojego domu

Mysz, jeż, czasem ptak, albo inne zwierzę może przez pomyłkę wpaść do twojego domu. Może wystraszy je samochód, albo pies sąsiadów. Wystarczy chwila nieuwagi, by kot je pochwycił, a od zatopienia zębów w takim przybyszu do zarażenia już niedaleko.

Wymogi innych krajów

Wyjazd za granicę, czy to na wakacje, czy jako przeprowadzka na stałe, będzie wymagał wyrobienia paszportu dla twojego kota. Kiedy już będziesz się tym zajmował, na pewno będziesz musiał wykonać także odpowiednie szczepienia, wymagane w danym kraju. Warto sprawdzić, jakie przepisy będą cię tam obowiązywać, abyś nie został zatrzymany na granicy czy lotnisku.

Szczepienie kota – dlaczego nie warto robić tego za często i na zapas?

Szczepienie kota na niektóre choroby jest obowiązkowe i chroni go przed ich poważnymi konsekwencjach, w tym śmiercią. Co do tego nie ma najmniejszych wątpliwości. Dlatego obowiązkowe szczepienia, a czasem także nieobowiązkowe, ale zalecane, należy wykonać.

Nie należy jednak przesadzać w drugą stronę. Nadmierna ilość szczepień nie służy zdrowiu kota, a wręcz przeciwnie, może doprowadzić do innych jego chorób lub reakcji alergicznych. Co więcej, jak wynika z niektórych doniesień, raz wykształcona u kotów odporność jest długofalowa. Może przetrwać w jego organizmie dziesiątki lat od dnia szczepienia (inaczej niż u człowieka, w przypadku którego wiele z nich trzeba powtarzać regularnie). [5]

Szczepienie kota i alergia

Reakcja alergiczna może wystąpić zawsze, na każdy typ podanego leku. W przypadku niewielkiej alergii będzie to jedynie obrzęk i świąd w miejscu podania. W przypadku poważniejszej, może wystąpić wstrząs anafilaktyczny, objawiający się trudnościami w oddychaniu, obrzękiem dróg oddechowych, a w przypadku braku natychmiastowej reakcji – nawet śmiercią! [5]

Reakcje alergiczne mogą wystąpić także ze strony układu pokarmowego, objawiając się wymiotami czy biegunką. Każdy inny symptom, taki jak letarg, czy inne reakcje neurologiczne, także są powodem do niepokoju i natychmiastowego kontaktu z weterynarzem. Musisz przy tym pamiętać, iż mogą one wystąpić po podaniu każdego leku, a także np. niektórych rodzajów jedzenia. [5]

Szczepienie kota a sarkoma

Sarkoma, fibrosarkoma, mięsak – jest to rodzaj guza nowotworowego, który może powstawać u kota pod wpływem iniekcji. W wielu przypadkach jest to guz złośliwy, który może doprowadzić do śmierci zwierzęcia. [5]

Powstawanie mięsaków wiązane jest z iniekcjami, w tym również ze szczepieniami, które wywołują miejscowy stan zapalny pod skórą. W języku angielskim wykorzystywany jest akronim ISS – Injection Site Sarcoma, mięsak poiniekcyjny. [5]

Ze względu na niebezpieczeństwo pojawienia się mięsaka w efekcie każdego zastrzyku, warto rozważyć alternatywy lub zrezygnować ze szczepień, które nie są absolutnie konieczne. Kierując się smutnym przykładem podanym w literaturze [5] żadne szczepienie nie powinno być wykonywane w okolicach karku!

Szczepienie kota a choroba nerek

Choroba nerek jest jedną z najczęstszych przyczyn śmierci kotów żyjących w domach. Dlatego każdy czynnik, który może doprowadzić do jej rozwinięcia, powinien zostać wyeliminowany. Niestety, w ostatnich czasach również zbyt częste szczepienia kotów są wiązane z występowaniem u nich choroby nerek. [5]

Szczepienie kota – fakty i mity

Fakty

Szczepienie kota chroni go przed zachorowaniem na ciężkie i potencjalnie śmiertelne choroby.

Szczepionka nigdy nie daje 100% odporności na daną chorobę.

Zaszczepienie chroni kota przed chorobą, nigdy nie chroni go przed kontaktem z wirusem czy bakterią (innymi słowy patogen wciąż może dostać się do jego ciała, zostanie jednak szybko zwalczony i nie wywoła choroby).

Każde szczepienie kota niesie ze sobą ryzyko powikłań i skutków ubocznych, w tym wystąpienia fibrosarkomy. [1, 5]

Mity

Szczepienie może wywołać chorobę – nie, ponieważ patogeny są odpowiednio zmodyfikowane (nieczynne), by jej nie spowodowały, a jedynie pobudziły układ odpornościowy.

Szczepionka może wyleczyć istniejącą chorobę – nie, szczepienie jedynie chroni przed jej rozwinięciem. Koty chore nie mogą być szczepione, dlatego często najpierw przeprowadza się odpowiednie testy, by sprawdzić, czy mogą zostać zaszczepione (np. przed szczepionką na FeLV).

Każdy kot powinien być zaszczepiony przeciwko każdej chorobie – nie, jak już zostało opisane, wiele szczepień jest opcjonalnych, a ich podanie powinno być rozważone na podstawie dostępnej wiedzy, trybu życia kota i potencjalnych skutków ubocznych.

Szczepienie kota – podsumowanie

Szczepienie kota za pomocą obowiązkowych szczepionek jest konieczne, gdyż może uratować jego życie. Jest to kluczowe w młodym wieku, kiedy kociak jest najbardziej narażony na zachorowanie. Jak już wspominaliśmy, również w każdym innym przypadku, w którym ryzyko zachorowania znacząco wzrasta, kot powinien zostać zaszczepiony. Ostatnim powodem wykonywania szczepień, o którym nie należy zapominać, są także regulacje prawne w kraju zamieszkania, a także w krajach odwiedzanych.

Jednakże w przypadku szczepień nieobowiązkowych ich słuszność powinna być rozważona. Jeśli uznasz, że istnieje spore ryzyko, iż twój kot zachoruje na poważną chorobę i nie będzie żadnych przeciwwskazań względem podania preparatu – możesz go zaszczepić. Jeśli jednak wiesz, że jesteś w stanie ochronić go w alternatywny sposób, a sama szczepionka niesie ze sobą wysokie ryzyko powikłań, lub jest jeszcze niedopracowana… może lepiej z niej zrezygnować?

Decyzja powinna zostać podjęta na podstawie twojej wiedzy o trybie życia twojego małego przyjaciela, czynnikach ryzyka, a także po konsultacji z dobrym weterynarzem.

Bibliografia

[1] https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/cornell-feline-health-center/health-information/feline-health-topics/feline-vaccines-benefits-and-risks

[2] https://catvets.com/public/PDFs/PracticeGuidelines/VaccinationGLS-summary.pdf

[3] http://www.abcdcatsvets.org/wp-content/uploads/2015/09/PL_FPV_Panleukopenia_kotow.pdf

[4] https://www.mvet.pl/Szczepienie-zwierzat-przeciwko-wsciekliznie/

[5] https://catinfo.org/vaccines-for-cats-we-need-to-stop-overvaccinating/

Posted in Inne kocie problemy, Życie z kotem and tagged , , , , , , , , , , , , , , , .

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *