Giardia Lamblia i lamblioza u kota

Giaria Lamblia owce

Owce – jeden z nosicieli Giardia Lamblia. Obraz Milada Vigerova z Pixabay

Giardia Lamblia jest pierwotniakiem, który pasożytuje na wielu organizmach, m.in. gadach, ptakach i ssakach, w tym psach, kotach i ludziach. Szczególnie często obserwuje się lambliozę u owiec. Jest to pasożyt powszechnie występujący na świecie. W środowisku może przetrwać – w zależności od jego wilgotności -nawet do kilku miesięcy. [1, 2] Czy wiedząc to wszystko, należy wpadać w panikę, słysząc o lambliozie u kota, czyli o infekcji giardia lamblia?

Giardia Lamblia ogólnie

Czym dokładnie jest Giardia Lamblia

Giardia Lamblia, czyli inaczej Ogoniastek jelitowy, jest powszechnie występującym organizmem w środowisku. Należy do grupy wiciowców.

Jest to jednokomórkowy pierwotniak, który może występować w dwóch formach: trofozoitu i cysty.

Cysty są formami przetrwalnikowymi niewielkich rozmiarów (kilka mikrometrów). Mają okrągły kształt i grubą ścianę komórkową, chroniącą je przed czynnikami środowiskowymi. Trofozoit ma kilka do kilkunastu mikrometrów wielkości. Wyposażony jest w podwójne organella komórkowe (np. dwa jądra komórkowe, dwie pary wici). Posiada także specjalny dysk czepny.

Trofozoit jest formą, która rozwija się w organizmie swojego nosiciela. Za pomocą dysku czesnego przyczepia się do ściany jego kosmka jelitowego, gdzie pasożytuje – w tym stadium rozwija się choroba, lamblioza. Następuje podział komórkowy i przekształcenie w cystę, która jest wydalana z kałem. Dostawszy się wraz z nim do środowiska, może powodować zakażenie kolejnych organizmów. [2]

Wyróżniamy aż siedem genotypów Giardia Lamblia, z których genotyp F jest najbardziej popularny wśród kotów, C i D wśród psów, natomiast u ludzi zazwyczaj występują genotypy A i B. Znacznie rzadziej notowane są przypadki zakażenia ludzi genotypami E i F. [3]

Jak najczęściej rozprzestrzenia się Giardia Lamblia?

Giardia Lamblia rozprzestrzenia się drogą pokarmową. Kiedy zwierzę lub człowiek spożyje pokarm lub napije się wody skażonej cystami, dochodzi do jego zakażenia.

Zwierzęta

Wykazano, że wśród zwierząt domowych najbardziej narażone na giardię są psy, gdyż to one każdego dnia mają kontakt ze środowiskiem. Wąchają i liżą odchody innych zwierząt, ale także piją skażoną wodę czy połykają śnieg. Do największej ilości zakażeń dochodzi jesienią, zimą i wiosną, kiedy środowisko jest najbardziej wilgotne, co sprzyja pasożytowi. [4]

Również koty wychodzące są wysoce narażone na kontakt z cystami i mogą zostać nimi zakażone. Podobne sytuacje mają miejsce w dużych populacjach kotów (zwłaszcza dzikich) lub w miejscach ich grupowego przebywania, w których nie jest zachowana właściwa higiena. Istnieje także potencjalne prawdopodobieństwo, że właściciel przyniesie na butach cysty, które kot z nich zliże. Podobnie jak w przypadku innych zwierząt, zakażenie następuje poprzez połknięcie cyst. [3]

Ludzie

Lamblioza to jedna z chorób tzw. „Brudnych rąk”.

U ludzi najczęściej odnotowuje się zakażenie podczas lub po pobycie w krajach o niskim poziomie higieny, dlatego nazywana jest „Biegunką Podróżnych”, często występuje u osób lubiących podróże z plecakiem i campingi. Zarażają się oni zazwyczaj poprzez spożycie nieprzygotowanej wody lub nieumytego i surowego jedzenia. Częstym źródłem zakażenia jest woda (z jeziora, rzeki) połknięta w czasie pływania w niej. [1]

Dzieci również często połykają cysty, kiedy są w wieku przedszkolnym. Może to nastąpić choćby poprzez włożenie do buzi zabawki, skażonej pierwotniakiem przez inne dziecko. Również dorośli często zarażają się od dzieci, zwłaszcza w efekcie przewijania ich i niedokładnego umycia rąk po tej czynności. [1, 5] Amerykańskie badania wykazały, że w niektórych regionach nawet ponad 60% dzieci może być nosicielami Giardia Lamblia! [2]

Zakazić można się także poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą, albo zjedzenie dania przygotowanego przez nią, jeśli uprzednio nie umyła rąk. [6]

Giardia Lamblia u kotów

Symptomy choroby

Giardia Lamblia powoduje chorobę zwaną lambliozą (giardiozą). U wielu zwierząt przebiega ona bezobjawowo. [4, 7]

Najbardziej charakterystycznym jej objawem jest biegunka, która może przybierać różną formę: od lekko rozrzedzonych stolców, aż po wyraźnie wodniste. Towarzyszy temu wyraźnie nieprzyjemny, bardzo mocny zapach. Zazwyczaj kał pokryty jest zielonkawym śluzem, czasem może pojawić się na jego powierzchni niewielka ilość krwi. [3]

Biegunka zazwyczaj pojawia się nagle i nie towarzyszy jej gorączka. Kot może jednak w tym czasie być osłabiony i osowiały. W rzadkich przypadkach pojawiają się wymioty. W efekcie biegunki może nastąpić odwodnienie i widoczna utrata wagi, dlatego leczenie powinno zostać szybko podjęte. [3]

Diagnoza

W przypadku podejrzenia pojawienia się lambliozy, powinny zostać pobrane próbki kału z trzech kolejnych dni. Następnie jest on poddawany badaniu laboratoryjnemu, w wyniku którego można stwierdzić obecność cyst Giardia Lamblia. Na tej podstawie (oraz symptomów) stawiana jest diagnoza. [3]

Leczenie Giardia Lamblia

W przypadku zdiagnozowania zakażenia Giardia Lamblia leczenie prowadzone jest z pomocą leków zawierających metronidazol lub fenbendazol. Leczenie polega na podawaniu tabletek przez 5 do 7 kolejnych dni. Zazwyczaj wykorzystywany jest tylko jeden z wymienionych środków farmakologicznych. Jedynie w przypadku oporności na leczenie (nawracających biegunek) stosuje się ich kombinację. [3]

Ze względu na to, iż cysty są zaraźliwe zaraz po tym, jak dostaną się do środowiska, bardzo łatwo może dojść do reinfekcji lub przeniesienia choroby na inne zwierzęta w domu. Z tego powodu wskazane jest odseparowanie chorego, a także natychmiastowe usuwanie kału. Zalecana jest częsta wymiana żwirku w kociej kuwecie i jej dokładne sprzątanie. Zwierzę powinno też zostać wykąpane, gdyż istnieje szansa, że nosi cysty na futerku. [3, 4, 7]

Dodatkowe sposoby na wyeliminowanie Giardia Lamblia

Dobrym pomysłem na wyeliminowanie Giardia Lamblia z własnego środowiska jest odkażenie go (dekontaminacja). Jest to szczególnie ważne dla uniknięcia reinfekcji kota, a także jeśli w domu mieszkają osoby o obniżonej odporności, inne zwierzęta lub dzieci, które szybko mogą stać się ofiarami Giardia Lamblia.

Można jej dokonać przy użyciu wybielacza, rozcieńczonego z wodą w proporcji 1:32. Wystarczy jedna minuta jego działania na powierzchnię, aby cysty zostały zabite. Również chemiczne środki odkażające takie jak Lysol są skuteczne w walce z cystami. [3, 7, 8]

Giardia Lamblia nie jest odporna na wysuszenie i wysokie temperatury. Dlatego kocie zabawki, posłania, kocyki i inne rzeczy dobrze jest uprać w temperaturze min. 60°C (cysty giną w temperaturze 54°C po 10 minutach). Pozostałe rzeczy można oczyszczać z pomocą pary: w 100°C giną po minucie. [2, 8]

Prognoza

Lamblioza z reguły nie wywołuje poważnych skutków w organizmie i rokowania dla kotów są dobre. Szczególną uwagę należy zwracać jednak na to, aby nie nastąpiło odwodnienie zwierzęcia. Również w przypadku kotów, które mają zdiagnozowane inne choroby, zwłaszcza przewlekłe choroby układu odpornościowego, jak FeLV, należy zachować szczególną troskę. [3, 7]

Każde zwierzę powinno zostać poddane ponownemu badaniu kału na obecność Giardia Lamblia około 2 do 4 tygodni po całym cyklu leczenia. [3, 7]

Giardia Lamblia – czy może się przenieść na ludzi?

Jeśli nawet twój kot lub pies zaraził się Giardia Lamblia, nie musisz wpadać w panikę.

Zakażenie człowieka pierwotniakiem od kota lub psa jest potencjalnie możliwe. Przypadki te są jednak rzadkie, gdyż genotyp atakujący człowieka z reguły jest inny niż ten, który atakuje koty. [1, 3, 8]

Aby mieć pewność, że choroba nie zostanie przeniesiona na ludzi i kot nie ulegnie reinfekcji, należy przede wszystkim dbać o higienę osobistą, kota i środowiska, jak zostało to już opisane powyżej. Odpowiednie mycie rąk pozwoli uniknąć także innych chorób (nie tylko odzwierzęcych). [8]

Szczególnie uważać powinny jedynie osoby o wyraźnie obniżonej odporności, np. chore na AIDS, nowotwór czy poddane niedawno chemioterapii. [3]

Bibliografia

[1] https://www.cdc.gov/parasites/giardia/general-info.html

[2] GIARDIA: DRINKING WATER FACT SHEET, United States Environmental Protection Agency, Office of Water, September 2000

[3] https://vcahospitals.com/know-your-pet/giardia-in-cats

[4] https://www.google.com/amp/www.brooklynbark.com/bbblogs/giardia-should-i-be-worried%3fhs_amp=true

[5] https://www.uptodate.com/contents/giardia-beyond-the-basics/print

[6] https://www.your.md/condition/giardiasis/

[7] https://familyvetcare.com/article/jan-2014-giardia/

[8] https://www.cdc.gov/parasites/giardia/prevention-control-pets.html

Posted in Inne kocie problemy and tagged , , , , , , , , , .

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *