6 najważniejszych pytań o FeLV

FeLV, czyli Feline Leukemia Virus, wirus kociej białaczki, to jedna z często występujących chorób kotów. Jak wskazują dane statystyczne, w Europie choruje na nią poniżej 1% kotów [1], w Stanach Zjednoczonych na zachorowanie narażonych jest około 2% zdrowych kotów, a w przypadku tych, które zachorowały już na coś innego lub należą do tzw. grupy ryzyka, szansa na zachorowanie na kocią białaczkę wzrasta aż do 30%. [2, 3]
FeLV często jest powiązany z innym wirusem: FIV, Feline Immunodeficiency Virus, wirusem nabytego braku odporności immunologicznej. Jest to odpowiednik ludzkiego wirusa HIV.
Jak wskazują badania, w ciągu ostatnich 20 lat znacząco spadła zachorowalność na FeLV, co jest wynikiem szeroko zakrojonych działań prewencyjnych. W przeciwieństwie do niego, populacja kotów z FIV praktycznie nie uległa zmianie od momentu odkrycia wirusa w latach 80 XX wieku. [2]

Jakie są czynniki ryzyka?

Kocia białaczka jest chorobą wirusową, a zatem – chorobą zakaźną. Istnieje cały szereg czynników ryzyka, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo zachorowania kota na FeLV. Wśród nich do najważniejszych należą młody wiek kota i jego obniżona odporność, a także wychodzący tryb życia lub narażenie na każdy inny rodzaj kontaktu z nieznanymi kotami. Na zachorowanie bardziej narażone są także koty płci męskiej oraz te, które nie zostały wysterylizowane. [2]
Szczególną grupę kotów, które znajdują się w grupie wysokiego ryzyka, stanowią kocięta. Ich młode organizmy, które nie mają jeszcze wytworzonej odpowiedniej odporności, mogą z łatwością zostać zainfekowane. Często przekazanie wirusa kociej białaczki następuje też prosto od zainfekowanej nim matki. Odnotowano, iż kotki chore na FeLV najczęściej wydają na świat obumarłe potomstwo, a jeśli kocięta urodzą się żywe, infekcja doprowadza do śmierci większości z nich w ciągu 2-3 pierwszych tygodni życia. Spośród tych, które przeżyją, aż 80% może odejść w ciągu kolejnych trzech lat. [4]

Jak rozprzestrzenia się wirus?

Wirus kociej białaczki może zostać znaleziony w wielu płynach ustrojowych kotów. Występuje w ich krwi, ślinie, wydzielinie z nosa, kale i moczu. U kotek duża ilość wirusów znajduje się także w mleku.
W efekcie koty zarażają się przez bezpośredni kontakt osobnika chorego ze zdrowym. Z tych względów właśnie nowonarodzone kocięta i młode kotki są najbardziej narażone na kontakt i zakażenie wirusem od matki lub innych kotów, przebywających w tym samym otoczeniu. Również te, które prowadzą wychodzący tryb życia i mogą mieć styczność w płynami ustrojowymi, w tym podczas walk z innymi kotami, są wyjątkowo narażone na zachorowanie. Każdy kontakt z innym, nie przebadanym i potencjalnie chorym kotem, jak choćby wspólne wylizywanie się czy picie wody z jednej miseczki, może doprowadzić do rozprzestrzenienia się wirusa.
Warto przy tym pamiętać, iż wirus kociej białaczki nie może zainfekować człowieka i nie może zostać przez niego przekazany pupilowi.

Jak mogę chronić kota przed FeLV?

W ciągu ostatnich lat liczba kotów chorujących na kocią białaczkę znacząco spadła za sprawą przeprowadzanych testów krwi, szczepień i większej świadomości właścicieli, jak postępować z podopiecznymi, by nie ulegały zakażeniu, lub – w przypadku już chorujących – by nie doprowadzały do dalszego rozprzestrzeniania choroby. Oto 4 najważniejsze sposoby na ochronienie swojego kota przed infekcją:

1. Decydując się na adopcję kota zawsze w pierwszej kolejności wykonaj test krwi na obecność wirusa. Niezależnie od tego, czy jest to kot młody, starszy, z zaprzyjaźnionego domu czy z ośrodka adopcyjnego, test na FeLV musi zostać wykonany! Dzięki niemu będziesz wiedział, czy twój podopieczny jest nosicielem wirusa, czy nie.
2. Jeśli badanie wykaże, że kot nie jest zakażony, kolejnym krokiem powinno być wykonanie szczepienia przeciwko FeLV. Szczepionka jest bezpieczna dla kotów, u większości z nich nie powoduje szczególnych skutków ubocznych, jedynie u niewielkiej ich ilości mogą wystąpić reakcje alergiczne lub krótkotrwałe zmiany zachowania (np. spadek aktywności). [5]
3. Jeśli badanie krwi wykazało, że twój kot jest nosicielem wirusa, możesz natychmiast podjąć działania, które poprawią jego stan. Z badań wynika, iż istnieje około 30% kotów, które mogą pokonać wirusa kociej białaczki [6], jeśli zapewnione im zostaną odpowiednie, komfortowe warunki życia, a ich układ odpornościowy nie będzie dodatkowo osłabiony przez inne czynniki. Istnieje także grupa kotów, która choć całkowicie nie eliminuje wirusa, to wchodzi on w stan latentny (nieaktywny) i przy komfortowym życiu może nigdy nie dać objawów choroby. [6]
4. Jak zostało już wielokrotnie podkreślone, odpowiedni tryb życia kota w znaczącym stopniu może ograniczyć niebezpieczeństwo infekcji [2]. Dlatego zadbaj o to, aby twój kot prowadził domowy, a nie wychodzący tryb życia i nie miał kontaktu z przypadkowymi lub chorymi osobnikami, zwłaszcza, jeśli nie był zaszczepiony.

Czy kot ma szansę pokonać wirusa, którym został zainfekowany?

Po zetknięciu się z wirusem, istnieją różne możliwości rozwoju scenariusza.
W pierwszym z nich, najbardziej upragnionym przez wszystkich opiekunów, organizm może samodzielnie pokonać infekcję. Następuje to na drodze walki z wirusem, kiedy cały organizm jest mobilizowany do przeciwstawienia się mu, dlatego tak ważne jest, aby w tym okresie kot miał zapewnione możliwie jak najlepsze warunki. Każdy stres, niedożywienie lub dodatkowa infekcja może spowodować, że walka zostanie przegrana. Jednak z drugiej strony, silne organizmy, żyjące w spokojnym, bezpiecznym i zapewniającym im dobre utrzymanie środowisku, mają szansę na pełne wyleczenie. Dzięki temu nabywają one stałą – a przynajmniej wieloletnią – odporność. [1, 3, 6] Niestety, dokładna liczba kotów wyleczonych nie jest znana, choć szacuje się ją na 20-30% populacji. [6]
W drugim przypadku organizm zostaje trwale zainfekowany, jednak wirus wchodzi w fazę uśpienia (latentną). Istnieje w organizmie, ale nie daje objawów klinicznych, a we krwi nie są wykrywane antygeny świadczące o FeLV. Taki stan regresji infekcji nie oznacza jednak, że choroba nie może powrócić – jest bowiem jedynie uśpiona, a komórki wirusa pozostają wbudowane w szpik kostny kota. Przy niesprzyjających warunkach życia, takich jak stres, niedożywienie i osłabienie organizmu, FeLV może ponownie zaatakować. [1, 3, 6] Choć dokładna ilość kotów w tym stanie nie jest znana, szacuje się, iż jest to około 30-40% populacji. [6]
Ostatnią grupę kotów stanowią te, u których pojawiają się objawy kliniczne permanentnej wiremii, czyli stanu, w którym obecność wirusa we krwi jest stale wykrywana, a on sam trwałe istnieje w tkance szpiku, skąd może się dalej rozsiewać. Pojawiają się objawy kliniczne kociej białaczki. [1, 3, 6] Jest to najsmutniejszy i najtrudniejszy dla właścicieli i ich podopiecznych rozwój sytuacji, który, niestety, można zaobserwować u ostatnich 30-40% populacji. [6]

Jakie symptomy FeLV możesz zaobserwować u kota, który nie pokonał wirusa?

Niestety, FeLV to choroba, która nie jest jednoznaczna i daje cały szereg objawów. Wśród nich mogą pojawić się symptomy ze strony układu odpornościowego, oddechowego, moczowego, nerwowego, trawiennego i krwionośnego. Często pojawiają się zmiany skórne, a ze względu na to, iż wirus ma działanie onkogenne, występuje cały szereg chorób nowotworowych, związanych z FeLV.
Pierwszymi objawami klinicznymi, które często są obserwowane przez właścicieli, jest ogólne pogorszenie stanu zdrowia i samopoczucia kota. Częściej łapie on infekcje, które uparcie powracają, pojawiają się problemy ze strony układu pokarmowego, takie jak uporczywie nawracające biegunki i wymioty. Do tego dochodzi brak apetytu, chudnięcie, apatia. Wkrótce pojawia się anemia, przejawiająca się przede wszystkim bladością podniebienia oraz dziąseł. Mogą pojawić się problemy z oddychaniem oraz różnorodne stany zapalne jamy ustnej. [7]

Czy FeLV to wyrok? Jak przebiega leczenie?

Wykrycie samej infekcji FeLV oczywiście nie jest wyrokiem! Jak już wiadomo, istnieją przypadki pokonania wirusa, a pomocne jest przy tym przede wszystkim dbanie o dobrą kondycję podopiecznego. Czynnikiem mobilizującym organizm do walki z wirusem są lekarstwa zawierające interferon, takie jak Virbagen Omega. Interferon jest białkiem naturalnie występującym w organizmach zwierząt i pomagającym w budowaniu odporności.
Badania kliniczne wykazały, że podawanie go kotom zakażonym wirusem z objawami klinicznymi białaczki przyczynia się również do poprawy ich stanu życia. Objawy zmniejszają się, a śmiertelność spada nawet o 30% w stosunku do grupy, w której interferon nie jest podawany. [8]
Ze względu na to, iż nie został na razie odkryty skuteczny lek na FeLV, koty, które zachorowały na białaczkę, podlegają przede wszystkim leczeniu objawów i chorób współtowarzyszących, takich jak infekcje. W tym przypadku stosowane są standardowe procedury. Dodatkowo, bardzo istotne jest, aby koty te nie były narażane na stres czy czynniki, które potencjalnie mogą zaostrzyć chorobę.
U kotów z objawami klinicznymi, które mają należyta opiekę, w tym również poddawane są rutynowym kontrolom u weterynarza, a ich odporność jest stale wspomagana (np, Virbagenem), obserwuje się jeszcze kilka spokojnych lat życia od momentu wykrycia choroby. Co ważne, koty te powinny przebywać jedynie w domu, by nie roznosiły dalej wirusa. [7, 8]

Bibliografia

[1] https://cowsierscipiszczy.pl/bialaczka-kota-felv/
[2] Levy J., Crawford C., Hartmann K., Hofmann-Lehmann R., Little S., Sundahl E, Thayer V.,
2008 American Association of Feline Practitioners’ feline retrovirus management guidelines, Journal of Feline Medicine and Surgery (2008) 10, 300-316;
[3] Hartmann K., Clinical Aspects of Feline Retroviruses: A Review, Viruses 2012, 4, 2684-2710;
[4] https://bestfriends.org/stories-blog-videos/latest-news/helping-kittens-felv-beat-odds
[5] https://vcahospitals.com/know-your-pet/feline-leukemia-virus-vaccination
[6] Westmana M. E., Malik R., Hall E., Sheehya P. A., Norris J. M., Comparison of three feline leukaemia virus (FeLV) point-of-care antigen test kits using blood and saliva, Comparative Immunology, Microbiology and Infectious Diseases 50 (2017) 88–96
[7] https://pets.webmd.com/cats/facts-about-feline-leukemia-virus#1
[8] https://www.ema.europa.eu/en/documents/overview/virbagen-omega-epar-summary-public_pl.pdf